Główna, najistotniejsza problematyka opracowywana przez Wincentego Pola oscylowała wokół zjawisk, które z dzisiejszego punktu widzenia można nazwać: klimatycznymi, hydrograficznymi, etnograficznymi. Równocześnie, przecierając malownicze szlaki polskich krain, rysował szczegółowe mapy, będące swoistą kroniką jego peregrynacji. Wincenty Pol twierdził, że na podstawie roślinności można wyprowadzić wnioski na temat klimatu danego regionu. W ten sposób stworzył teorię regionalizacji klimatycznej obejmującej: region gór (Karpaty), region południowych wyżyn i stepów południowo-wschodnich (zapewne stepy leżące na Ukrainie), region nizinny (nadbałtycki). Pol widział pewne prawidłowości w ukształtowaniu terenu Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Można zaryzykować hipotezę, że być może, sugerując się swą patriotyczną duszą poeta naginał nieraz geologiczne fakty, by zachować spójność tezy i udowodnić jak wiele łączy z Koroną ziemie litewskie i ukraińskie. Nie można jednak odmówić mu trafnych konkluzji o przejściowości polskich warunków klimatycznych. Mimo że odkrycia dotyczyły znacznie większych obszarów niż dzisiejsza Polska, prawdą jest, że nasze obecne granice łączą elementy różnego typu klimatu (np. zimą morski, latem kontynentalny ze wschodu) i znacznie różni się od sąsiadujących państw. To by potwierdzało moje uprzednio sformułowane mniemanie – intuicja Pola mogła się nieraz kłócić z patriotyzmem o swe pierszeństwo w szeregu wartości u poety.

Badanie wód

W swoich licznych pracach Wincenty Pol wyraził założenia teoretyczne i przedstawił wyniki obserwacji dokanane w oparciu o takie rzeki jak: Dniestr, Prut, Seret, Odra czy Wisła. Trzeba przyznać, że spostrzeżenia Pola miały w większej mierze wymiar praktyczny i nie sprowadzały się jedynie do ujętych w piękne słowa opisów, lecz niosły ze sobą wymierną wartość pragamtyczną. Dla Towarzystwa Żeglugi Parowej na Dniestrze przygotował wnikliwą analizę kanału Dniestr-Wisła. Dzięki temu opracowaniu żegluga na tym odcinku mogła zwiększyć swe bezpieczeństwo. Wincenty Pol odnotowywał szczegółowo stany wód w poszczególnych okresach, jej wezbrania i opady, wskazywał na, strategiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa i, w konsekwencji, ważne dla aspektu ekonomicznego, punkty na szlaku transportowym Dniestru. Pol zajmował się też min. zjawiskami pojawiającymi się na położonych poniżej poziomu morza terenach Żuław Wiślanych – próbował dokładnie poznać przyczyny okresowych powodzi tam występujących (dziś dobrze już poznane zjawisko cofki), opisywał katastrofalne nieraz w skutkach wystąpienia wód na Dunajcu. Jeśli idzie o teoretyczne konkluzje W.Pola, wymienić można chociażby jego typologię rzek, która powstała w oparciu o kryterium podłoża danego akwenu – wody górskie, leśne, jeziorne i stepowe to tylko mała część rozbudowanej systematyki wód.

Tagi: kraj, polska, klimat

Katalog podstron